Poeti Adalbert Gyuris në gjuhën shqipe

Kultura

Poeti Adalbert Gyuris në gjuhën shqipe

Nga: Baki Ymeri Më: 7 maj 2021 Në ora: 23:07
Kopertina

Libri është kështjella e dashurisë ndërmjet njeriut dhe universit. Poeti është i zgjedhuri i Zotit, ndërsa poezia balsam i shpirtit dhe univers energjishë hyjnore. Poezia është testamenti i jetës, mbretëreshae arteve, një dritare e hapur në zemër të qiellit dhe nata me puthje të zjarrta. Poezia është zëri i zemrës, dhurata e shpirtit dhe një zog, fluturimi i të cilit nuk mund të ndërpritet, aq kohë sa drita e ndriçon në shpirtin tonë dhe jetën tonë. Vëllimi respektiv vjen para nesh si një forcë magnetike emocionesh që sajojnë fjalorin e ndjeshmërisë dhe të mençurisë. Poeti shkruan për jetën, për dashurinë, për atdheun, për botën, për kuptimin e jetës dhe për pavdekësinë e shpirtit. Poezia është drita e përjetësisë, çelsi i buzëqeshjes magjike dhe pasqyra e shpirtit. Artisti krijon me sytë e mendjes dhe të frymës së jetës dhe të dashurisë së sinqertë për të çliruar shpirtin. Nuk mund të jesh poet pa poseduar vetitë pozitive të karakterit që njeriun e bën njeri. Poeti ka një shpirt të shenjtë që ia ka falë Perëndia. Dashuria është subjekti elementar i frymëzimeve të poetit Adalbert Gyuris. (Baki Ymeri)

Zoti Adalbert Gyuris vjen para nesh me një libër të ri. Vetëm tre fjalë për t’i mbajtur mend. Zotëria e tij din të jetë i mirë, por me masë. Ai asnjëherë nuk e shndërron dashurinë në urrejtje. Zoti Adalbert nuk e refuzon kurrë dinjitetin. Ai nuk nuk e ndërpret kurrë diturinë, dhe nuk e shikon moshën në akte. Zotëria e tij din t’i japë zemrës drejtësi. Autori i këtij vëllimi din të falë e të mbajë në mend. Din të jetojë vetëm nëpërmjet diturisë. Zoti Adalbert të fal nëse ke gabuar dje, që të ngrihesh nga ajo që ke rënë, dhe të mos e refuzosh atë që të ka dhembur! (Remzi Basha)

BURIME BIOBIBLIOGRAFIKE

Adalbert Gyuris u lind më 23 gusht 1953, në komunën Vermeș, qarku Caraș-Severin. Është piktor, skulptor, shkrimtar, poet dhe publicist rumun i përkatësisë gjermano-hungareze. U lind si djali i dytë në një familje të përzier gjermano-hungareze (babai i tij, Eugen Gyuris, ishte me përkatësi etnike hungareze dhe nëna e tij, Ana Gyuris, e lindur Bitte, me etni gjermano-shfabiane nga Banata). Fëmijërinë e kalon në fshatin Izgar të vendlindjes, ku fillon shkollën fillore. Në dimrin e vitit 1963, e gjithë familja u zhvendos në Bocșa të Romanisë, afër qytezës Reșița. Ishte momenti kur fati i tij ndryshon esencialisht rrugën e tij. Në Dhjetor 1969, së bashku me dy shokë të klasës, ai i dërgoi një letër radios "Evropa e Lirë", për emisionin "Metronome", një program i bërë nga Cornel Chiriac.

Fatkeqësisht për ta, zarfi bie në duart e Sigurimit, i cili, përmes praktikave të zakonshme të momentit, shkakton një periudhë të gjatë persekutimi që do të zgjasë deri në dhjetor 1989. Që nga viti 2000 kur dëgjoi se u krijua Këshilli Kombëtar i Studimit të Arkivave të Sigurimit, shkruan në këtë forum dhe e sheh dosjen e tij. Në vitin 2011 u takua me hetuesin e tij kryesor, kolonelin në rezervë Ilie Murdeală. Gruaja dhe vajza e tij marrin pjesë në këtë takim. Oficeri i thotë gruas dhe vajzës së tij se burri, përkatësisht babai, ishte i pafajshëm në kohën kur ai e shkroi atë letër dhe se ai nuk ka asnjë dosje... Në pranverën e vitit 2017 ai njoftohet nga CNSAS se u gjetën tre dosje. Më 26 korrik të të njëjtit vit, ai shkoi me gruan e tij në Bukuresht për të parë dokumentet e tij kërkimore kundër tij. Këto dosje nuk përfaqësojnë as dhjetë përqind të marrjeve në pyetje të kryera midis 1969 dhe 1989.

Vazhdon studimet e tij fillore, të mesme dhe teknike në Bocșa dhe Reșița. Ndoqi Shkollën e Arteve Popullore në Resita, klasa e Profesor Peter Kneipp, duke u diplomuar në vitin 1984. Është i martuar që nga viti 1975 dhe ka dy fëmijë. Në vitin 1997 emigroi në Gjermani dhe u vendos në Augsburg. Kreu debutimin e tij gazetaresk në 1970, në numrin 20 prill të revistës Rebus. Midis 1992-1997 punon si mësues në Shkollën e Mesme nr. 1 nga Bocșa dhe redakton revistën e shkollës së mesme, Amprente. Në 1996 ai u bë anëtar i Shoqatës së Karikaturistëve Profesionistë të Rumanisë.

Aktiviteti i tij gazetaresk përfshin një gamë të gjerë, nga artikujt në shtyp, reportazhet, enigmat dhe gjëegjëzat, deri te poezitë dhe historitë. Bashkëpunon me gazeta dhe revista në Rumani (mbi 50 botime) dhe jashtë vendit (Danimarkë, Angli, Republika e Moldavisë, Izrael, SHBA, Hungari dhe Gjermani). Adalberti ishte korrespodent për gazetën Timpul në Reșița dhe gazetën Timișoara dhe redaktor për gazetën Vasiova. Midis 1990 dhe 2012 realizoi 67 intervista me personalitete të shquara nga kultura rumune. Në vitin 1999 bëri debutimin e tij editorial me vëllimin e lirikës, të titulluar Thirrje pa jehonë, parathënë nga poeti Ioana Cioancăș. Aktiviteti rebusist është i pasur me ngjarje, ka botuar mbi 300 sheshe, mbi 100 integrime dhe shumë çështje enigmatike, të shfaqura ndër vite në botime të specializuara në vend, në Evropë, nga Spanja në Izrael dhe Amerikën e Veriut, përkatësisht SHBA dhe Kanada. ]

Është autor i një numri të konsideruar veprash, në të cilat të gjitha fjalët përmbajnë shkronjën X, e cila u botua në numrin e Dhjetorit 2001 të revistës Rebusache dhe më pas në numrin 9-10 Mars 2002. Më vonëi bëri 4 sheshe të tjera me X dhe 3 sheshe në të cilat të gjitha fjalët përmbajnë shkronjën Y. Në fushën e arteve figurative, puna e tij përfshin piktura dhe skulptura (druvar). Disa gdhendje në dru janë bërë pas karikaturave të aktorit Horațiu Mălăele. Adalberti ka pasur ekspozita personale të prerjes së drurit në Rumani (në Timishoara, Resita, Vermes dhe Bukuresht), por edhe jashtë vendit (në Graz, Nuremberg, Shtutgart, Budapest, Pragë, Gyula).

Duhet përmendur se artisti Horațiu Mălăele ishte gjithashtu i pranishëm në Timișoara, në Budapestë dhe në Pragë. Ai mori pjesë në ekspozitat grupore në Bocșa, Reșița dhe Macea. Ka punime të ekspozuara në muze (Macea, Timișoara), në manastiret (Bocșa Vasiova, Augsburg) dhe koleksione private në Gjermani, SHBA, Kanada, Zvicër, Angli dhe Rumani. Më 7 qershor 2013, Muzeu A. Gyuris do të inaugurohet në një sallë të Qendrës Kulturore në komunën Vermeș, vendlindja e tij. Që nga viti 2012 është anëtar i Unionit të Shkrimtarëve të Rumanisë. Është autor i parathënieve të disa librave.

Vepra të botuara: Thirrje pa Jehonë, Shtëpia Botuese Marineasa, Timișoara, 1999; Casiana Nemeth mes… yjeve, Gyuris Foundation, Augsburg, 2005; Adalbert Gyuris dhe gdhendjet e tij në dru, Shtëpia Botuese Galateea, Königsbrun, 2005; Adalbert Gyuris - ekspozita personale dhe në grup, Fondacioni Gyuris, Augsburg, 2006; Takime me fatet - intervista, Shtëpia Botuese Grinta, Cluj, 2012; Këngë të pafundme, Opera Omnia - Poezi Bashkëkohore, Shtëpia Botuese Tipo Moldova-Iași, 2013; Takime me fatet - intervista, vëllimi II, Shtëpia Botuese Grinta, Cluj, 2013; Udhëtari në kohë, Opera Omnia - Proza e shkurtër bashkëkohore, Shtëpia Botuese Tipo Moldova-Iași, 2013; Me trapin në Mureș dhe rritje të tjera, shënimet e Udhëtimit; Bukuresht; eLiterature, 2013; Ëndërrat e pasqyrave; Bukuresht; eLiterature, 2014; Miu i keq; Bukuresht; eLiteratură, 2014; Tregime të shkurtra; Targoviste; Shtëpia Botuese Singur 2015; Izgar-fshati i fëmijërisë sime, Târgoviște; Shtëpia Botuese Singur 2016; Këlyshi me fat; Timishoara; Botime Artpress 2018; Raporti i spiunit; Përkthim hungarez; Bukuresht; eLiterature, 2020; Tangente - autografe dhe historitë e tyre; Bukuresht; eLiterature, 2020; Vetëm tre fjalë - poezi; Bukuresht; eLiterature, 2020; Vetëm tre fjalë - Vetëm tre fjalë, Rozafa, Prishtinë 2020. Është prezent në fjalorë personalitetesh rumune, në antologji të poetëve nga e gjithë bota, në antologji të shkrimtarëve bashkëkohorë rumunë, i përkthyer në anglisht, frëngjisht dhe shqip, në antologjinë Zjarri i shenjtë etj.

Ide

mendime

ndjenja

Ky

jam

unë

Tani

kështu

mendoj

Zoti

mbi

gjithëçka

Zot

na-ndihmo

Fshati

është

dobishmëri

Fshati i

fëmijërisë

sime

Mendimet

bëhen

gjëra

Nëna

dashuri

mbrojtje

Mendimet

bëhen

sentimente

Idetë

bëhen

fakte

Unë

ti

përmbushje

Universi

është

energji

Unë

gjithmonë

NJERI

Ne

meritojmë

lumturinë

jesh

ipakënaqur

gëzohesh

Gjithëçka

është

mrekulli

Marrëzia

humane-

regres

Falas

domethënë

shtrenjtë

T’gjykuar

jemi

çdoditë

jetojmë

gjithmonë

E shtrenjtë

domethënë

cilësia

Jeta

është

magji

Njeriu

është

lartësi

Njerëzit

inteligjentë-

përparim

Jeta

është

spirale

Duke jetuar

kaotikisht

shkrihemi

Mendimi

formë

emomentit

kesh

plane

kërkosh

gjithmonë

Mëso

nga

gabimet

Jeta

është

kudo

Dashuro

gjithëçka

ndershmërisht

fillim

grumbullo

Kuptimi

i ekzistencës

mirëkuptimi

Qofsh

gjithmonë

mirësi

Gjithnjë

ka

mundësi

Përjetoje

çdo

moment

Pasiguria

është

rrezik

Humbin

budallenjtë

pallogaritur

Gjithëçka

është

shfaqje

Puno

zbulosh

Ngreje

gjithmonë

stafetën

Unë jam

gjithmonë

ijashtëzakonshëm

Thjeshtësia

është

komplikim

Duke

kërkuar

rigjendemi

jetojmë

njerëzisht

Dëshiro

gjithmonë

pamundësinë

dashurosh

ditëpërditë

Duke folur

harron

dëgjimin

Dashuria

është

siguri

jesh

dritë

E vërteta

dominojë

Gjithmonë

shko

përpara

E pamundura

ekziston

teoritikisht

Pa

vajtime

gjithandej

Gjithmonë

mendo

ndershmërisht

I ndershëm

je

korekt

Fëmijëria

është

mirëbekim

Dashuri

humbëse

mësim

I ndershmi

ndonjëherë

gabon

Kur

duash

arrin

Seriozisht,

fjala

respektohet

Mbretëri

rregull

disiplinë

Perandori

unike

absolute

Zoti

standard

plotshmërisht

”Vlera e një libri nuk caktohet nga çmimi, por nga përmbajtja.”

”Ata që prodhojnë art, në shumicën e rasteve u shesin vetëm iluzione, atyre që shikojnë dhe dëgjojnë. Nëse spektatorët, receptorët janë të kënaqur, autori apo autorët ia kanë arritur qëllimit. Puna nuk ka qenë e kotë!”

(I përktheu nga rumanishtja: Baki Ymeri)

Shfaq komentet
comments powered by Disqus
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat