Pse më vjen të qaj pa ndonjë arsye?

Life style

Pse më vjen të qaj pa ndonjë arsye?

Më: 18 prill 2021 Në ora: 08:23
Ilustrim

A keni dëshirë të qani, por nuk e kuptoni pse? Shpesh arsyet e kësaj sjelljeje janë të fshehura dhe për të zgjidhur këtë problem, kërkohet përpunim i thellë.

Pse qajmë?

Arsyet për të qarë janë të ndryshme dhe kanë kuptime të ndryshme në varësi të moshës. Si fëmijë, roli i të qarit tek të porsalindurit është një sjellje lidhëse që i lejon ata të mbajnë afërsinë me prindërit e tyre dhe të kërkojnë kujdes dhe vëmendje. Me kalimin e kohës, e qara tenton të marrë kuptime të tjera, për shembull shkaktohet kur shohim të tjerët që vuajnë përmes ndjeshmërisë ose sepse ata kanë vuajtur ose lënduar të tjerët.

Disa studime nënvizojnë gjithashtu se lotët janë një zëvendësim për zërin e fëmijëve, me avantazhin që ata mund të arrijnë tek njerëzit të cilëve u drejtohen në një mënyrë më specifike dhe intime. Tek të moshuarit, nga ana tjetër, duket se e qara shoqërohet gjithnjë e më shumë me situata pozitive që shkaktojnë kujtime dhe kuptime të thella. Por cilat janë kuptimet e të qarit tek të rriturit?

E qara në psikologji

Studimet mbi të qarat kanë përfshirë fusha të ndryshme shkencore nga neuroshkenca, te biologjia, psikologjia dhe vlera e të qarit ka marrë konotacione të ndryshme ndër vite. E qara tek të rriturit nuk ndodh vetëm në prani të një ngjarjeje me një ndikim të caktuar, por duhet të ketë një predispozitë mendore për të qarë. Për shembull, ne nuk qajmë nëse shohim vetë një dramë, por sepse në një farë mënyre ndiejmë keqardhje për atë që po shohim, pasi ajo mund të na kujtojë përvojat ose ndjenjat e përjetuara në të kaluarën.

Disa studime janë përpjekur të nxjerrin në pah pse njerëzit qajnë, në cilat raste dhe cilat janë karakteristikat individuale që ndikojnë tek ata. Në veçanti Vingerhoets (2013) përshkruan disa arsye pse qajmë:

Dhimbje fizike

Dhimbje në lidhje me lidhjen

Lotët e ndjeshmërisë dhe dhembshurisë

Lotët që lidhen me arsye shoqërore

Lotët moral apo sentimental

Sa i përket dallimeve individuale, u tregua se si gratë në vendet perëndimore qajnë 2 deri në 4 herë më shumë se burrat.

Gratë qajnë në situata konfliktuoze, ndërsa burrat priren të eksitohen më shumë në situata pozitive. Nuk ka dallime përkatëse në të qarën midis një burri dhe një gruaje në lidhje me reagimin ndaj humbjes ose refuzimit. Frekuenca e të qarit nuk ndikohet vetëm nga gjinia ose personaliteti, por edhe faktorë të tjerë si mosha, personaliteti, trauma e kaluar, kultura, të qenit në një marrëdhënie romantike apo jo, shoqërizimi dhe disa ngjarje fizike si mungesa e gjumit, lodhja, stresi, konsumi i alkoolit.

Këto ndryshime ekzistojnë kryesisht për arsyet e mëposhtme:

Ndryshimet në ekspozimin ndaj situatave emocionale. Jo vetëm në nivelin kulturor, por edhe në nivelin e punës dhe shoqërisë (për shembull ka më shumë gra që punojnë në sektorin social dhe shëndetësor, ndërsa sektori teknik ka ende një shumicë mashkullore) dhe psikologjike (gratë janë më të prekshme ndaj traumave ndërpersonale dhe shqetësimeve emocionale, përfshirë depresionin)

Dallimi i dytë varet nga mënyra se si disa ngjarje perceptohen në forma të ndryshme emocionale: për shembull, zemërimi tek gratë shprehet përmes të qarit, ndërsa tek burrat merr shprehje të tjera emocionale.

Është hipotezuar një prag qarjeje që mund të jetë nën ndikimin e faktorëve fizikë, psikologjikë dhe hormonalë. Pranimi shoqëror i lotëve, i cili padyshim që ndikon negativisht tek burrat më shumë sesa tek gratë.

Kur ndjehem i trishtuar dhe qaj. E qara si dalje dhe shprehje

Studime të tjera janë përpjekur të nxjerrin në pah, përtej dallimeve gjinore, cilat janë situatat në të cilat ndjeheni të trishtuar dhe qani dhe nëse kjo e qarë ju ndihmon të ndiheni më mirë. William H. Frey, një biokimist dhe studiues nga vitet 1980 theksoi se si lotët do të ndihmonin në uljen e stresit, eliminimin e toksinave dhe uljen e presionit të gjakut.

Frey zbuloi se përmes lotëve emocionalë (krahasuar me lotët fiziologjikë për shembull pas ftohjes ose prerjes së një qepe) ato përmbanin proteina që ndihmuan në procesin e shërimit. Sidoqoftë, disa studime të fundit kanë vënë në dyshim efektin e përgjithësuar të të qarit: Në fakt, duket se megjithëse 70% e të anketuarve në këto studime thanë se e qara ishte e dobishme, vetëm 50% thanë se kishte një ndikim pozitiv pas këtij veprimi.

Sidoqoftë, në fushën terapeutike u theksua ndikimi pozitiv i këtij veprimi, pikërisht sepse lejon që njerëzit që nuk janë në gjendje të shprehin ndjenjat e tyre t’i shprehin ato. Prandaj mund të themi se:

E qara dhe lotët në një nivel fiziologjik shërbejnë për të mbrojtur dhe mbajtur sytë të pastër

Në një nivel biologjik, e qara ju lejon të çlironi endorfinë përmes lotëve dhe të keni një efekt të dobishëm në trup

Sipas studimeve të Frey, lotët emocionalë ndihmojnë në uljen e niveleve të stresit

Lotët ndihmojnë për të përpunuar disa trauma dhe për të shprehur një përvojë të dhimbshme që nuk mund të shprehet në ndonjë formë tjetër. Prandaj e qara është e mirë kur është e lidhur me disa kontekste dhe mund të jetë e dobishme si formë e lirimit dhe shprehjes, ndërsa në raste të tjera mund të lidhet me përgjigjet ndaj faktorëve socialë dhe kulturorë dhe siç do të shohim, predispozicioni për të qarë mund të jetë treguese e një shqetësimi emocional.

Stilet e lidhjes dhe të qarit

Sipas teorisë së atashimit të hartuar nga Bowlby, ekzistojnë stile të ndryshme të lidhjes midis prindërve dhe fëmijëve që lejojnë zhvillimin e disa sjelljeve dhe qëndrimeve ndaj jetës në krahasim me të tjerët. Duket se predispozicioni për të qarë varet pjesërisht edhe nga stili i lidhjes me prindërit. Për shembull, ata që janë rritur me një stil të sigurt të lidhjes janë në gjendje të përdorin të qarën në një mënyrë të shëndetshme, të përpunojnë dhimbjen dhe të shprehin emocionet e tyre, ndërsa një atashim i pasigurt shmangës mund të krijojë një paaftësi për të qarë për shkak të kërkimit të vazhdueshëm për të shtypur emocionet e tyre, ndërsa ata që rriten me një stil të varur nga ankthi mund të demonstrojnë një prirje për lot të lehtë.

Shkaqet e të qarit pa arsye

Në rrënjën e të qarit pa ndonjë arsye mund të ketë probleme të fshehura në lidhje me shqetësimet emocionale ose sëmundjet e veçanta. Prandaj, ne pothuajse kurrë nuk qajmë pa ndonjë arsye, por thjesht shkaqet e të qarit janë të fshehura sepse ato janë të lidhura me diçka shumë të thellë për të cilën ne shpesh nuk jemi të vetëdijshëm. Është e rëndësishme të kuptojmë se çfarë na bën të ndihemi keq, të hetojmë se çfarë e shkakton dhimbjen tonë dhe nga vjen. Le të shohim disa prej tyre.

Ankth

Ankthi mund të jetë një nga shkaqet e të qarit pa arsye. Ai krijon një stres të fortë emocional dhe fizik që ne shpesh nuk jemi në gjendje ta menaxhojmë dhe që mund të çojë në shprehje të ndryshme si sulmet e ankthit ose ndjenjat e trishtimit të thellë që ne i shprehim përmes lotëve.

Depresioni

Depresioni mund të jetë gjithashtu një shkak për të qara. Të ndjeheni thellësisht të trishtuar, bosh dhe të dëshpëruar janë disa nga simptomat që mund të identifikojnë një formë të depresionit dhe mund të çojnë lehtësisht në të qarë.

Probleme të pazgjidhura

Të gjithë njerëzit kanë pasur përvoja negative dhe të vështira në jetën e tyre, por ka shumë njerëz që kanë preferuar t’i lënë këto probleme të pazgjidhura duke shpresuar se do të zhduken vetë. Fatkeqësisht, injorimi i vuajtjeve dhe dhimbjeve nuk ndihmon në zhdukjen e tyre, pikërisht sepse këto emocione gjejnë gjithmonë një mënyrë për tu shfaqur, përmes një forme psikosomatike ose ndoshta përmes të qarave, me sa duket pa arsye, por që shfaqen gjithmonë kur mendja juaj evokon. Një gjendje e mendjes që ka të bëjë me këto probleme të pazgjidhura.

Trauma dhe ndarje të pasuksesshme

Shtypja e emocioneve përballë një humbjeje, keqardhjeje ose ndarjeje mund të çojë në mos përpunimin e asaj që ka jetuar, duke i bërë ato vazhdimisht të pranishme në jetën tonë edhe pse pa vetëdije. Dhe kjo mund të na bëjë të ndihemi të trishtuar dhe të qajmë pa ndonjë arsye të dukshme, pikërisht sepse dhimbja pulson akoma, edhe nëse nuk mund ta kuptojmë se nga vjen. Kjo është arsyeja pse përpunimi i një traume ose humbje është thelbësor për mirëqenien tonë në të ardhmen. Nëse nuk dimë si ta bëjmë, është e rëndësishme të kërkojmë ndihmë nga të dashurit dhe një specialist për të mësuar se si ta kapërcejmë këtë dhimbje.

Shkaqet hormonale dhe të lidhura me ciklin

Cikli menstrual dhe hormonet mund të shkaktojnë predispozicion për të qarë dhe trishtim ose më përgjithësisht praninë e ndryshimeve të humorit gjatë gjithë periudhës së ciklit. Në veçanti, sindroma premenstruale mund të karakterizohet nga një trishtim i pamotivuar dhe i zgjatur që mund të çojë në kriza të qarash dhe negativiteti (por që normalisht zgjat disa ditë).

Mendimi i tepërt dhe përtypja

Mendimi i tepërt është një formë e të menduarit shumë dhe ngulët në lidhje me mendimet e përsëritura. Fillimisht shfaqet si përgjigje ndaj një problemi që na përndjek dhe që përmes mendimit, përpiqemi ta zgjidhim. Sidoqoftë, mund të ndodhë që ky automatizëm të shkaktojë të menduarit obsesiv. Në këto raste, e qara mund të lidhet me praninë obsesive dhe ripërtypjet në mendime negative dhe ndërhyrëse që na bëjnë të ndihemi keq. Përsëri, mund të jetë e dobishme të kërkoni ndihmë nga një terapist për të na ndihmuar të frenojmë këtë zinxhir mendimesh dhe ndjenjash negative.

Shkaqet fizike

Siç kemi parë, disa shkaqe fizike mund të ndikojnë në dëshirën për të qarë: për shembull, lodhja, pagjumësia, mungesa e lëndëve ushqyese dhe vitaminave, stresi dhe zakonet e pashëndetshme mund të na bëjnë shumë më të ndjeshëm ndaj të qarit dhe humorit të keq në përgjithësi. Nëse do të ishte kështu, është e drejtë të ndalemi për një moment, të marrim frymë dhe mbase të kërkojmë ndihmë nga një mjek për të na ndihmuar të rregullojmë jetën tonë.

Si të ndalojmë së qari?

Ne kemi parë që e qara pa arsye mund të rezultojë nga shqetësimi emocional dhe nga disa patologji që duhen adresuar përmes një rruge terapeutike dhe individuale, në mënyrë që të kapërcehen. Në raste të tjera, dëshira për të qarë mund të lidhet me forma të sjelljes dhe edukimit të mësuara në fëmijëri, me faktorë socio-kulturorë ose kontekstualë.

Prandaj disa forma të edukimit mund të ndikojnë në rregullimin e emocioneve tona, duke na bërë që ne ta gjejmë gjithmonë veten duke dashur të qajmë, ose përkundrazi të shtypim emocionet tona dhe të mos jemi në gjendje të qajmë edhe kur na pëlqen.

Për të ndaluar së qari dhe për t’u kthyer në përjetimin e të qarit në një mënyrë të saktë të kontekstualizuar, është e rëndësishme të kuptoni se cilat janë shkaqet rrënjësore të kësaj sjelljeje. Nëse ka arsye të sjelljes ose simptoma të një çrregullimi më të thellë, është mirë të kontaktoni një terapist, i cili mund të na ndihmojë të gjejmë modele më të adaptueshme të sjelljes ose të kapërcejmë çrregullimin. Sigurisht që gjithnjë u referohemi rasteve kur e qara ndodh pa ndonjë arsye. Nëse ndihemi të trishtuar dhe e shohim veten duke qarë për shkak të një traume apo ngjarjeje të dhimbshme, është normale që emocionet të eksternalizohen përmes të qarit deri në momentin e kapërcimit të dhimbjes.

Për të ndaluar së qari duhet të shtjellosh problemet dhe shkaqet që qëndrojnë në themel të kësaj sjelljeje.

Shfaq komentet
comments powered by Disqus
Sot mund të lexoni Shfletoni kopertinat